Viktor Frankl

"Het leven wordt achterwaarts begrepen, maar het moet voorwaarts worden geleefd." (Soren Kierkegaard)

Logotherapie, een vorm van existentiële analyse is in de vorige eeuw ontwikkeld door Viktor Emil Frankl. Hij was een Weens neuroloog en psychiater, maar werd vooral ook bekend als overlever van de holocaust. Zijn boek ‘De zin van het bestaan’ schetst zijn ervaringen als gevangene in concentratiekampen en beschrijft zijn psychotherapeutische methode voor het vinden van betekenis en zin van het leven in alle levensomstandigheden en vond daarmee een reden om verder te leven.

 

Viktor Frankl heeft door zijn ervaringen in de vernietigingskampen van Nazi-Duitsland zijn theorieën toegespitst en aan den lijve uitgetest. Zijn gezin en familie zijn bijna geheel omgebracht. Het is dan ook zeer indrukwekkend waarop hij daarom en daar vanuit zijn theorie en praktijk heeft ontwikkeld. De belangrijkste les die Frankl heeft geleerd en wil doorgeven aan de mensheid en wat hij uit het concentratiekamp heeft meegenomen is dat één ding de mens niet kan worden ontnomen en dat is de allerlaatste menselijke vrijheid – de keuze onder alle omstandigheden zijn eigen houding te bepalen, zijn eigen weg te kiezen.

 

De zin van het bestaan staat centraal binnen de Logotherapie. Viktor Frankl was Joods en zijn achtergrond speelt in zijn denken een belangrijke rol. Toch wordt binnen de Logotherapie geen standpunt ingenomen over welke levensbeschouwing dan ook. Voor de patiënt/cliënt kan de levensbeschouwing daarentegen juist heel belangrijk zijn bij de vraag naar zin. Ook voor de mens die niet een religieuze levensbeschouwing heeft of deze negatief beleeft is er zin in het bestaan te vinden. De logotherapeut zal hem/haar begeleiden deze zin te ‘ont-dekken’.

 

Frankl benaderde zijn patiënten niet als 'de zieke', maar als een mens met een ziekte. Achter de ziekte zag hij een uiteindelijk onbeschadigde 'geestelijke persoon'. Als psychiater/psychotherapeut wilde hij de partner zijn van die werkelijke mens om de ziekte te bestrijden.

 

Logotherapie berust op de erkenning dat ieder mens een uniek geestelijk wezen is. Viktor Frankl spreekt hier over de 'geestelijk persoon'. Ieder mens streeft er ten diepste en ten laatste naar zichzelf en het eigen bestaan in een zinvol verband te begrijpen.